Antwerpen Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur Karel Van Isacker en Raymond Van Uytven - Mercatorfonds

7942

Antwerpen. Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur is een omvangrijke historische en cultuurhistorische publicatie van Karel Van Isacker en Raymond Van Uytven, uitgegeven door Mercatorfonds in Antwerpen. Het boek biedt een breed overzicht van de ontwikkeling van Antwerpen over ongeveer twaalf eeuwen en behandelt zowel de politieke en economische geschiedenis als de sociale, religieuze, artistieke en culturele ontwikkeling van de stad.

De publicatie is rijk geïllustreerd en combineert historische tekst met schilderijen, prenten, kaarten, beeldhouwwerken, architectuur, gebruiksvoorwerpen en andere historische documenten. Hierdoor wordt de geschiedenis van Antwerpen niet alleen chronologisch beschreven, maar ook aan de hand van haar materiële en artistieke erfgoed.

Korte inhoud

Het boek volgt de ontwikkeling van Antwerpen vanaf de vroege geschiedenis van de stad tot de moderne tijd. De groei van een regionale nederzetting tot een belangrijke handelsstad en internationale haven vormt een belangrijk onderdeel van het verhaal.

Veel aandacht gaat naar de economische bloei van Antwerpen in de zestiende eeuw, toen de stad uitgroeide tot een van de belangrijkste commerciële centra van Europa. Handel, scheepvaart, nijverheid, financiële activiteiten en internationale contacten worden verbonden met de groei van de bevolking en de ontwikkeling van het stedelijke landschap.

Ook de politieke en religieuze conflicten van de zestiende en zeventiende eeuw worden behandeld. De Reformatie, de Nederlandse Opstand, de Scheiding der Nederlanden en de gevolgen daarvan voor Antwerpen vormen belangrijke keerpunten in de geschiedenis van de stad.

De latere ontwikkeling onder verschillende politieke regimes komt eveneens aan bod. De Oostenrijkse periode, de Franse tijd, de negentiende-eeuwse industrialisering, de uitbreiding van de haven en de groei van de moderne stad worden in een bredere historische context geplaatst.

De twintigste eeuw wordt behandeld vanuit politieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de gevolgen van de wereldoorlogen, veranderingen in het stadsbeeld en de verdere expansie van Antwerpen als haven- en handelsstad.

Opbouw en indeling

Het boek is hoofdzakelijk chronologisch opgebouwd. De opeenvolgende perioden uit de geschiedenis van Antwerpen worden verbonden met specifieke politieke, economische, sociale en culturele ontwikkelingen.

Aan bod komen onder meer:

• de vroegste ontwikkeling van Antwerpen;
• de middeleeuwse stad;
• groei van handel en stedelijke instellingen;
• religieuze en kerkelijke ontwikkeling;
• de economische bloei in de zestiende eeuw;
• Antwerpen als internationaal handelscentrum;
• humanisme, boekdrukkunst en intellectueel leven;
• de Reformatie en godsdienstige conflicten;
• de Nederlandse Opstand;
• de Scheiding der Nederlanden;
• de zeventiende-eeuwse stad;
• kunst en cultuur in de barokperiode;
• de achttiende eeuw en het Oostenrijkse bestuur;
• de Franse periode;
• de negentiende-eeuwse economische en stedelijke expansie;
• ontwikkeling van haven en industrie;
• sociale en maatschappelijke veranderingen;
• de wereldoorlogen;
• de twintigste-eeuwse stedelijke ontwikkeling.

De verschillende perioden worden niet uitsluitend als opeenvolging van politieke gebeurtenissen behandeld. De auteurs besteden ook aandacht aan het dagelijkse leven, bevolkingsontwikkeling, handel, sociale groepen, religie, kunst, architectuur en stedelijke infrastructuur.

Economie, handel en haven

Een belangrijk onderwerp is de positie van Antwerpen als handelsstad.

De groei van de stad is nauw verbonden met de Schelde en met haar functie als haven. Internationale handel bracht kooplieden, goederen, kapitaal en culturele invloeden naar Antwerpen. Vooral tijdens de zestiende eeuw kreeg de stad een uitgesproken internationale betekenis.

Ook de latere ontwikkeling van de haven wordt behandeld. De economische veranderingen van de negentiende en twintigste eeuw worden gekoppeld aan industrialisering, infrastructuur en uitbreiding van het havengebied.

Daarbij wordt niet alleen aandacht besteed aan perioden van economische groei, maar ook aan momenten van terugval en verandering.

Politieke en sociale geschiedenis

De politieke geschiedenis van Antwerpen wordt geplaatst binnen de ruimere geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden, België en Noordwest-Europa.

De publicatie behandelt de invloed van verschillende vorsten en regimes op de stad, evenals de verhouding tussen het stadsbestuur, hogere overheden en de bevolking.

Ook de sociale structuur krijgt aandacht. Verschillen tussen kooplieden, ambachtslieden, arbeiders, religieuze groepen en andere lagen van de bevolking worden verbonden met veranderingen in economie en stadsontwikkeling.

Armoede, welzijn, sociale organisaties en veranderingen in levensomstandigheden maken eveneens deel uit van het historische overzicht.

Religie en cultuur

Religie speelde eeuwenlang een belangrijke rol in het Antwerpse stadsleven. Kerken, kloosters, broederschappen en religieuze instellingen bepaalden mede het stedelijke landschap en de sociale organisatie.

De veranderingen tijdens Reformatie en Contrareformatie worden uitvoerig behandeld. Deze ontwikkelingen hadden niet alleen religieuze, maar ook politieke, maatschappelijke en artistieke gevolgen.

Daarnaast besteedt het boek aandacht aan cultuur in ruime zin. Literatuur, muziek, boekdrukkunst, onderwijs, wetenschap en stedelijke festiviteiten maken deel uit van de beschrijving van Antwerpen als cultureel centrum.

Kunst en architectuur

Kunst vormt een belangrijk onderdeel van de publicatie. Antwerpen ontwikkelde zich vooral vanaf de zestiende en zeventiende eeuw tot een belangrijk centrum van schilderkunst, beeldhouwkunst, grafiek en kunstnijverheid.

De kunstproductie wordt verbonden met de economische en maatschappelijke omstandigheden van de stad. Kerkelijke instellingen, stedelijke overheden, rijke burgers en internationale handelaars traden op als opdrachtgevers en verzamelaars.

Ook architectuur wordt behandeld als onderdeel van de stedelijke geschiedenis. Kerken, openbare gebouwen, woningen, monumenten en haveninfrastructuur illustreren de veranderingen die Antwerpen gedurende verschillende perioden heeft doorgemaakt.

Beeldmateriaal

Het boek is rijk geïllustreerd met kleuren- en zwart-witreproducties.

Het beeldmateriaal omvat onder meer:

• schilderijen;
• prenten en tekeningen;
• historische kaarten;
• beeldhouwwerken;
• kerkelijke kunst;
• glasramen;
• architectuur;
• gebruiksvoorwerpen;
• stadsgezichten;
• historische documenten;
• voorstellingen van politieke en militaire gebeurtenissen.

De afbeeldingen zijn geïntegreerd in de tekst en worden gebruikt om historische ontwikkelingen en materiële cultuur te verduidelijken.

Grote kleurenreproducties worden afgewisseld met kleinere afbeeldingen en zwart-witdocumentatie. Hierdoor functioneert het boek zowel als historisch overzicht als als rijk geïllustreerd cultuurhistorisch naslagwerk.

Vormgeving

Antwerpen. Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur is uitgevoerd als een grootformaat kunst- en geschiedenisboek.

De stofomslag heeft een lichte bovenzijde met de titel Antwerpen in grote rode letters. Daaronder staat de ondertitel Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur. Bovenaan worden de auteurs Karel Van Isacker en Raymond Van Uytven vermeld.

Een groot historisch schilderij vormt het belangrijkste beeld van de omslag. Onderaan staat de naam Mercatorfonds.

Het binnenwerk heeft een ruime bladspiegel en een klassieke typografie. Tekstpagina’s worden afgewisseld met grote illustraties, terwijl kleinere afbeeldingen regelmatig rechtstreeks in de tekst zijn geïntegreerd.

Het boek is voorzien van een stevige band en een beschermende donkere cassette. De grote afmetingen bieden veel ruimte voor reproducties en maken details in kunstwerken, kaarten en historische voorwerpen goed zichtbaar.

Karel Van Isacker

Karel Van Isacker was een Belgisch historicus en jezuïet. Hij hield zich in zijn historische werk in het bijzonder bezig met de sociale, politieke en culturele geschiedenis van België en Vlaanderen in de negentiende en twintigste eeuw.

Zijn bijdragen worden gekenmerkt door aandacht voor maatschappelijke veranderingen, mentaliteitsgeschiedenis en de verhouding tussen politieke gebeurtenissen en het dagelijkse leven.

In deze publicatie draagt hij bij aan het brede historische overzicht van Antwerpen, waarbij vooral de latere perioden van de stadsgeschiedenis in hun sociale en politieke context worden geplaatst.

Raymond Van Uytven

Raymond Van Uytven was een Belgisch historicus die gespecialiseerd was in de economische, sociale en stedelijke geschiedenis van de middeleeuwen en vroegmoderne tijd.

Een belangrijk terrein van zijn onderzoek was de ontwikkeling van steden in de Nederlanden, met bijzondere aandacht voor handel, stedelijke economie en sociale structuren.

Zijn expertise sluit nauw aan bij de geschiedenis van Antwerpen als middeleeuwse en vroegmoderne handelsstad en vormt een belangrijke basis voor de behandeling van de oudere perioden in het boek.

Uitgeverij Mercatorfonds

Mercatorfonds is een Belgische uitgeverij die zich specialiseert in omvangrijke en rijk geïllustreerde publicaties over kunst, geschiedenis, architectuur en cultureel erfgoed.

De uitgeverij combineert doorgaans bijdragen van gespecialiseerde auteurs met uitgebreide fotografische en kunsthistorische documentatie.

Antwerpen. Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur sluit daarbij aan door een brede historische synthese te combineren met een groot aantal afbeeldingen van kunstwerken, historische documenten en objecten uit het Antwerpse erfgoed.

Bibliografische gegevens en specificaties

Titel: Antwerpen
Ondertitel: Twaalf eeuwen geschiedenis en cultuur
Auteurs: Karel Van Isacker & Raymond Van Uytven
Uitgever: Mercatorfonds, Antwerpen
Jaar van uitgave: 1989
Taal: Nederlands

Aantal pagina’s: 435
Afmetingen boek: hoogte 35 cm, breedte 26 cm
Gewicht: 3,42 kg
Depotnummer: D/1989/703/6
ISBN: 9061531616