De Bourgondische Nederlanden Walter Prevenier & Wim Blockmans Mercatorfonds

21096

De Bourgondische Nederlanden is een omvangrijke historische en cultuurhistorische publicatie van Walter Prevenier en Wim Blockmans, uitgegeven door Mercatorfonds in Antwerpen. Het boek verscheen in 1983 en behandelt de Nederlanden in de Bourgondische periode, ruwweg van 1380 tot 1530. De auteurs benaderen deze periode niet uitsluitend vanuit de politieke geschiedenis, maar verbinden die met economische, sociale en culturele ontwikkelingen.

Het boek is rijk geïllustreerd en combineert historische analyse met beeldmateriaal uit de behandelde periode. Naast politieke gebeurtenissen komen onder meer handel, stedelijke ontwikkeling, sociale verhoudingen, hofcultuur, religie, kunst en dagelijks leven aan bod.

Korte inhoud

De publicatie beschrijft de ontwikkeling van de Nederlanden onder de Bourgondische hertogen en hun opvolgers. De auteurs kiezen voor een ruimere periode dan alleen de regering van de Bourgondische dynastie. Het verhaal begint rond 1380 en loopt door tot ongeveer 1530, zodat ook de overgang naar de Habsburgse periode wordt behandeld.

Centraal staat de geleidelijke samenvoeging van verschillende vorstendommen en gewesten onder één dynastiek gezag. Tegelijk wordt duidelijk dat deze gebieden hun eigen instellingen, tradities en belangen behielden.

De politieke ontwikkeling wordt verbonden met de economische kracht van de steden, de internationale handel, de sociale verschillen binnen de bevolking en de culturele uitstraling van het Bourgondische hof.

Een belangrijk thema is de vraag in hoeverre er werkelijk sprake was van een samenhangende Bourgondische staat. De auteurs behandelen zowel de pogingen tot centralisering als het blijvende particularisme van steden en gewesten. Ook de verhouding tussen vorsten, adel, steden en representatieve instellingen krijgt ruime aandacht.

Opbouw en indeling

Het boek opent met een woord vooraf van Richard Vaughan en een inleiding waarin het geografische en chronologische kader van de Bourgondische Nederlanden wordt uiteengezet.

Daarna volgt een brede thematische behandeling van de periode. De opbouw combineert chronologie met afzonderlijke onderwerpen.

Aan bod komen onder meer:

• de geografische samenstelling van de Bourgondische Nederlanden;
• de dynastieke uitbreiding van het Bourgondische machtsgebied;
• steden en verstedelijking;
• landbouw en handel;
• economische ontwikkeling;
• maatschappelijke verhoudingen;
• levensstandaard en sociale ongelijkheid;
• armenzorg en ziekenzorg;
• hof en adel;
• centralisering en bestuur;
• de verhouding tussen vorst en gewesten;
• religie en devotie;
• literatuur, muziek en miniatuurkunst;
• schilderkunst, beeldhouwkunst en toegepaste kunst;
• hofcultuur en representatie;
• de overgang naar de Habsburgse Nederlanden.

Het boek bevat daarnaast aanvullende documentatie en overzichtsmateriaal.

Onderwerpen

De publicatie onderscheidt zich door haar brede benadering. Politieke geschiedenis vormt slechts één onderdeel van het geheel.

Een belangrijk onderwerp is de stedelijke samenleving. De Nederlanden behoorden in deze periode tot de sterk verstedelijkte gebieden van Europa. Steden als Brugge, Gent, Brussel en Antwerpen speelden een belangrijke rol in handel, ambacht, bestuur en cultuur.

Ook de economie krijgt ruime aandacht. Handel, landbouw, stedelijke productie en internationale handelsnetwerken worden verbonden met de welvaart van delen van de Nederlanden. Tegelijk komen sociale ongelijkheid en verschillen in levensstandaard aan bod.

De auteurs behandelen daarnaast de staatsvorming onder de Bourgondische hertogen. De verschillende gewesten werden steeds sterker met elkaar verbonden, maar vormden geen volledig gecentraliseerde staat. Plaatselijke privileges en stedelijke autonomie bleven van groot belang.

Hofcultuur en kunst

De Bourgondische hofcultuur vormt een belangrijk onderdeel van het boek. De hertogen gebruikten ceremonieel, kunst, luxegoederen en representatie om hun positie zichtbaar te maken.

De publicatie besteedt aandacht aan schilderkunst, miniaturen, wandtapijten, edelsmeedkunst, beeldhouwkunst en religieuze objecten. Kunst wordt daarbij in verband gebracht met samenleving, religie en politieke macht.

Ook belangrijke kunstenaars uit de vijftiende en vroege zestiende eeuw komen binnen deze culturele context aan bod.

Beeldmateriaal

Het boek is rijk geïllustreerd met zowel kleuren- als zwart-witreproducties.

De afbeeldingen bestaan onder meer uit:

• miniaturen uit verluchte handschriften;
• schilderijen;
• religieuze sculpturen;
• portretten;
• wandtapijten;
• sieraden en edelsmeedkunst;
• gebruiksvoorwerpen;
• historische voorstellingen;
• kaarten en diagrammen.

Veel illustraties nemen een groot deel van de pagina in. Andere worden tussen de tekst geplaatst en voorzien van uitvoerige onderschriften.

Het beeldmateriaal ondersteunt de historische tekst en maakt aspecten van kleding, architectuur, sociale gebruiken, religie, hofleven en materiële cultuur zichtbaar.

Vormgeving

De Bourgondische Nederlanden is uitgevoerd als een grootformaat kunst- en geschiedenisboek.

De stofomslag bevat een kleurrijke laatmiddeleeuwse voorstelling. Bovenaan staan de namen Walter Prevenier / Wim Blockmans, met daaronder in grote witte letters de titel De Bourgondische Nederlanden. Onderaan staat de naam Mercatorfonds.

Het boek is ondergebracht in een sobere donkere beschermcassette. De boekband zelf is stevig uitgevoerd.

Het binnenwerk heeft een ruime bladspiegel en klassieke typografie. De tekst wordt gecombineerd met grote kleurenreproducties en zwart-witillustraties. Het formaat geeft veel ruimte aan de afbeeldingen en laat details van schilderijen, miniaturen, sculpturen en kunstvoorwerpen goed tot hun recht komen.

Walter Prevenier

Walter Prevenier is een Belgisch historicus die zich vooral heeft gespecialiseerd in de middeleeuwse geschiedenis van de Nederlanden. Zijn onderzoek richt zich onder meer op politieke instellingen, stedelijke samenleving, sociale geschiedenis en de Bourgondische periode.

Hij was verbonden aan de Universiteit Gent en publiceerde verschillende studies over de geschiedenis van Vlaanderen en de Nederlanden in de middeleeuwen.

Wim Blockmans

Wim Blockmans is een Nederlands historicus en specialist in de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne geschiedenis van Europa, met bijzondere aandacht voor staatsvorming, stedelijke geschiedenis en de Bourgondische en Habsburgse Nederlanden.

Zijn onderzoek behandelt onder meer de verhouding tussen vorsten en representatieve instellingen, de ontwikkeling van steden en gewesten en processen van politieke integratie.

Uitgeverij Mercatorfonds

Mercatorfonds is een Belgische uitgeverij gespecialiseerd in rijk geïllustreerde publicaties over kunst, geschiedenis, architectuur en cultureel erfgoed.

De Bourgondische Nederlanden past binnen die traditie. Het boek combineert uitvoerige historische teksten met een groot aantal hoogwaardige afbeeldingen en is zowel opgezet als overzichtswerk als als rijk geïllustreerd naslagwerk.

Bibliografische gegevens en specificaties

Titel: De Bourgondische Nederlanden
Auteurs: Walter Prevenier & Wim Blockmans
Iconografie: An Blockmans-Delva
Woord vooraf: Richard Vaughan
Uitgever: Mercatorfonds, Antwerpen
Jaar van uitgave: 1983
Taal: Nederlands

Aantal pagina’s: 404
Aanvullende inhoud: inhoudstabel en lijst van intekenaars
Afmetingen boek: hoogte 34 cm, breedte 27 cm
Gewicht: 3,16 kg
Depotnummer: D/1983/703/3
ISBN: 9061531535