Edouard Manet 1832-1883 kunstcatalogus voor de tentoonstelling in Parijs en New York

20185

Manet 1832–1883 is een omvangrijke Franstalige kunstcatalogus die werd samengesteld naar aanleiding van de grote retrospectieve tentoonstelling rond Édouard Manet (1832–1883) in 1983. De tentoonstelling herdacht de honderdste verjaardag van het overlijden van de kunstenaar en werd achtereenvolgens gepresenteerd in de Galeries nationales du Grand Palais in Parijs en het Metropolitan Museum of Art in New York.

De publicatie is zowel tentoonstellingscatalogus als uitgebreid kunsthistorisch naslagwerk. Schilderijen, tekeningen, aquarellen en grafisch werk worden gecombineerd met essays, catalogusteksten, documentatie en reproducties. De catalogus geeft daardoor een breed overzicht van Manets artistieke ontwikkeling en van zijn positie binnen de Franse kunst van de tweede helft van de negentiende eeuw.

Korte inhoud

Het boek behandelt Manets oeuvre vanuit verschillende invalshoeken. Naast een algemene introductie wordt aandacht besteed aan zijn schilderkunstige beeldtaal, zijn relatie tot het impressionisme en zijn werk als tekenaar en graficus.

Een belangrijk gedeelte bestaat uit de eigenlijke catalogus van de tentoongestelde werken. De afzonderlijke kunstwerken worden voorzien van toelichtingen en kunsthistorische gegevens. Zowel bekende schilderijen als tekeningen, aquarellen en prenten komen aan bod. De publicatie omvat meer dan tweehonderd catalogusnummers.

Verder bevat het boek een chronologisch overzicht van Manets leven en werk, documentair materiaal, correspondentie, informatie over zijn grafiek, tentoonstellingsgegevens, bibliografische informatie en registers. Hierdoor gaat de publicatie verder dan een uitsluitend visueel overzicht en functioneert zij ook als documentatie van het onderzoek naar Manet dat voor de tentoonstelling werd verricht.

De tentoonstelling

De retrospectieve werd in 1983 georganiseerd ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van Manets overlijden. De tentoonstelling vond eerst plaats in de Galeries nationales du Grand Palais in Parijs en verhuisde daarna naar het Metropolitan Museum of Art in New York.

Voor de tentoonstelling werden werken uit openbare en particuliere verzamelingen samengebracht. Het ging om schilderijen, tekeningen, aquarellen en grafiek uit verschillende fasen van Manets carrière. De tentoonstelling was daarmee een omvangrijk retrospectief van zijn oeuvre en bood de mogelijkheid werken die zich normaal in verschillende internationale collecties bevinden samen te bestuderen.

Curatoren en auteurs

De tentoonstelling stond onder leiding van de kunsthistorici Françoise Cachin en Charles S. Moffett, met medewerking van Michel Melot.

Aan de catalogus werkten meerdere specialisten mee. Françoise Cachin verzorgde onder meer de inleiding en speelde een centrale rol bij de samenstelling van de catalogus. Charles S. Moffett behandelde onder andere de verhouding tussen Manet en het impressionisme. Anne Coffin Hanson schreef over Manets schilderkunstige beeldtaal en Michel Melot behandelde zijn grafische werk.

Ook Juliet Wilson-Bareau, gespecialiseerd in Manets tekeningen en grafiek, leverde belangrijke bijdragen aan de catalogus. Colette Becker verzorgde documentair materiaal rond onder meer Manets correspondentie met Émile Zola.

Door deze combinatie van auteurs heeft de catalogus een sterk kunsthistorisch en documentair karakter. De verschillende teksten behandelen niet alleen afzonderlijke werken, maar ook techniek, invloeden, tentoonstellingsgeschiedenis en de ontwikkeling van Manets kunstenaarschap.

Fotografie en reproducties

De catalogus is rijk geïllustreerd met zowel kleurenreproducties als zwart-witafbeeldingen. Naast reproducties van schilderijen en tekeningen bevat het boek ook historische afbeeldingen en fotografisch documentatiemateriaal.

De afbeeldingen hebben niet overal dezelfde functie. Grote kleurenreproducties zijn gericht op de visuele presentatie van het kunstwerk, terwijl kleinere zwart-witillustraties vaak ter vergelijking of als documentatie bij de kunsthistorische tekst worden gebruikt. Hierdoor heeft het boek zowel het karakter van een kunstboek als van een wetenschappelijke tentoonstellingscatalogus.

Opmaak en stijl van het boek

De vormgeving is sober en functioneel. De tekst is hoofdzakelijk in klassieke seriftypografie gezet, met ruime marges en een duidelijke scheiding tussen hoofdtekst, voetnoten, onderschriften en catalogusinformatie.

Sommige werken worden groot of paginavullend afgebeeld, terwijl andere pagina's tekst en meerdere kleinere illustraties combineren. De afwisseling tussen kleur en zwart-wit ondersteunt het documentaire karakter van de publicatie.

De omslag gebruikt een detail uit een schilderij van Manet, met de naam Manet in grote witte letters. Het ontwerp is terughoudend en laat het kunstwerk centraal staan.

De schrijfstijl is overwegend kunsthistorisch, analytisch en documentair. De teksten zijn gericht op inhoudelijke bespreking en interpretatie van Manets oeuvre en bevatten veel gegevens over herkomst, datering, techniek, context en kunsthistorische verbanden. Het boek is daardoor zowel geschikt als begeleidende tentoonstellingspublicatie als voor verdere studie.

Édouard Manet en zijn kunst

Édouard Manet (1832–1883) was een Franse schilder en graficus en behoort tot de centrale kunstenaars van de negentiende-eeuwse Franse kunst. Zijn werk neemt een belangrijke plaats in tussen het realisme en het opkomende impressionisme.

Manet schilderde eigentijdse onderwerpen: het stedelijke leven, cafés, theaters, portretten, figuurstukken en scènes uit de moderne maatschappij. Tegelijk verwees hij regelmatig naar oudere Europese schilderkunst. Zijn werkwijze bracht traditionele onderwerpen en composities in verband met een directere en modernere manier van schilderen.

Zijn werk veroorzaakte bij verschillende gelegenheden discussie vanwege zowel de onderwerpkeuze als de uitvoering. Schilderijen als Le Déjeuner sur l'herbe en Olympia weken duidelijk af van de academische conventies van hun tijd.

Manet en het impressionisme

Manet wordt nauw verbonden met het ontstaan van het impressionisme, maar zijn positie binnen deze stroming is bijzonder. Hij stond in nauw contact met kunstenaars die later tot de impressionisten zouden behoren en had een belangrijke invloed op hun ontwikkeling, maar nam zelf niet deel aan hun onafhankelijke groepstentoonstellingen.

Zijn belangstelling voor het eigentijdse leven, zijn lichtere kleurgebruik en zijn directe manier van schilderen vertonen duidelijke raakvlakken met het impressionisme. Tegelijk bleef hij werken met elementen uit de traditionele schilderkunst en presenteerde hij zijn werk bij voorkeur binnen de officiële kunstwereld.

Het impressionisme ontwikkelde zich in Frankrijk in de tweede helft van de negentiende eeuw. Kenmerkend zijn onder andere aandacht voor licht, kleur, het moderne leven en de directe visuele waarneming. Manet vormt in dit verband een belangrijke overgangsfiguur tussen de gevestigde schilderkunst van zijn tijd en de vernieuwende kunst van de latere negentiende eeuw.

Bijgevoegd document

Bij het boek bevindt zich een losse pagina op A3-formaat met Franstalige kranten- en tentoonstellingsteksten over Manet. Het blad bevat onder meer informatie over de tentoonstelling in Parijs, een fotografisch portret van de kunstenaar en reproducties van enkele werken. Het vormt een afzonderlijk document bij de catalogus.

Specificaties

Titel: Manet 1832–1883
Kunstenaar: Édouard Manet
Type: tentoonstellingscatalogus / kunsthistorisch naslagwerk
Tentoonstelling: Parijs en New York, 1983
Taal: Frans
Uitvoering: softcover
Aantal pagina's: 544
Bijlage: 1 losse pagina in A3-formaat met Franstalige krantenartikels
ISBN: 27118-0230-28000395
Hoogte: 28 cm
Breedte: 20 cm
Gewicht: 2,32 kg