Kinderen op hun mooist "Het kinderportret in de Nederlanden 1500-1700 onder redactie van Jan Baptist Badeaux & Rudi Ekkart- Ludion Gent/ Amsterdam

19580

Deze rijk geïllustreerde publicatie Kinderen op hun mooist – Het kinderportret in de Nederlanden 1500–1700 behandelt de ontwikkeling en betekenis van het kinderportret in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden in de zestiende en zeventiende eeuw. Het boek verscheen bij Ludion, Gent/Amsterdam, onder redactie van Jan Baptist Bedaux en Rudi Ekkart, en werd samengesteld als begeleidende publicatie bij een tentoonstelling over het historische kinderportret.

Centraal staat de manier waarop kinderen in de Nederlanden tussen 1500 en 1700 werden afgebeeld. De portretten tonen kinderen soms als kwetsbare en jeugdige figuren, maar geregeld ook als kleine volwassenen, gekleed in kostbare stoffen en voorzien van sieraden, kant, speelgoed, dieren of andere voorwerpen met een specifieke betekenis. Het boek laat zien dat dergelijke portretten niet uitsluitend een registratie van uiterlijk en status waren, maar ook informatie geven over opvoeding, familierelaties, religieuze overtuigingen, maatschappelijke positie en opvattingen over kind-zijn.

Korte inhoud

De publicatie opent met een algemene inleiding op het kinderportret in de Nederlanden. Vervolgens komen verschillende gespecialiseerde thema's aan bod.

Een hoofdstuk behandelt Contrareformatie en kinderlijkheid in de Zuidelijke Nederlanden, waarbij aandacht wordt besteed aan religieuze beeldvorming en de manier waarop ideeën over onschuld en devotie in kinderportretten tot uitdrukking kwamen.

Daarna volgt een bijdrage over opvoeding en pedagogische ruimte in de Nederlanden, waarin wordt gekeken naar de historische opvattingen over het opvoeden en vormen van kinderen.

Een afzonderlijk hoofdstuk, Speelgoed in beeld – De speelcultuur in de Nederlanden rond 1600, onderzoekt voorwerpen die in kinderportretten voorkomen. Speelgoed, dieren, muziekinstrumenten en andere attributen worden daarbij niet alleen als decoratieve elementen gezien, maar ook als aanwijzingen voor leeftijd, status, opvoeding en symboliek.

Ook kinderkleding in de zestiende en zeventiende eeuw krijgt ruime aandacht. De kleding op de portretten wordt onderzocht op vorm, materiaal, mode en sociale betekenis.

Een omvangrijk catalogusgedeelte vormt het centrale deel van het boek. Daarin worden tientallen kinderportretten afzonderlijk besproken en kunsthistorisch toegelicht. Aandacht gaat onder andere uit naar de afgebeelde kinderen, hun kleding, houding, familieachtergrond en de betekenis van aanwezige attributen. Het boek sluit af met een bijdrage over bewaard gebleven speelgoed en andere voorwerpen uit de kinderwereld, gevolgd door literatuur, bruikleengevers, register en fotoverantwoording.

Redactie, auteurs en curatoren

Jan Baptist Bedaux was kunsthistoricus en hield zich onder meer bezig met Nederlandse schilderkunst, portretkunst en de iconografische betekenis van voorstellingen. Binnen deze publicatie verzorgt hij onder andere de inleiding en werkt hij mee aan de catalogus.

Rudi Ekkart is kunsthistoricus en specialist op het gebied van de Nederlandse portretkunst. Zijn expertise sluit nauw aan bij het onderwerp van het boek; hij werkte mee aan het catalogusgedeelte waarin de afzonderlijke schilderijen en geportretteerden worden behandeld.

Daarnaast bevat de publicatie bijdragen van onder anderen Katlijne Van der Stighelen, Jeroen Dekker, Leendert Groenendijk, Johan Verberckmoes, Annemarieke Willemsen en Saskia Kuus. Hierdoor wordt het kinderportret vanuit meerdere disciplines bekeken: kunstgeschiedenis, kledinggeschiedenis, historische pedagogiek en de geschiedenis van speelgoed en materiële cultuur.

De tentoonstelling waarop de publicatie betrekking heeft kwam voort uit samenwerking tussen het Frans Halsmuseum en het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. Daardoor worden ontwikkelingen in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden naast elkaar behandeld.

Schrijfstijl

De schrijfstijl is kunsthistorisch en wetenschappelijk van karakter, maar blijft overwegend toegankelijk. De auteurs combineren beschrijvingen van afzonderlijke schilderijen met historische achtergrondinformatie en interpretatie van kleding, houding, voorwerpen en symboliek.

De teksten zijn informatief en analytisch. Er wordt regelmatig verwezen naar historische bronnen en eerdere literatuur, maar de bijdragen zijn niet uitsluitend voor specialisten geschreven. De opzet maakt het boek eveneens bruikbaar voor lezers met belangstelling voor schilderkunst, cultuurgeschiedenis, historische kleding, opvoeding en de geschiedenis van het kind.

Vormgeving, kleurgebruik en beeldtechniek

De publicatie heeft een ruime, verzorgde vormgeving waarbij de kunstwerken een belangrijke plaats innemen. Veel schilderijen zijn groot en in kleur gereproduceerd, soms paginavullend of over een groot deel van een pagina. Hierdoor zijn details in kleding, kantwerk, sieraden, gezichtsuitdrukking en attributen goed zichtbaar.

Het kleurgebruik wordt in hoge mate bepaald door de oorspronkelijke schilderijen. Warme rode, bruine, zwarte, gouden en crèmekleurige tinten komen veel voor, in overeenstemming met de portretkunst uit de zestiende en zeventiende eeuw. De witte pagina's en relatief rustige typografie zorgen ervoor dat de afbeeldingen visueel centraal blijven staan.

Naast kleurenreproducties bevat het boek ook kleinere afbeeldingen die direct naast de tekst zijn geplaatst. De fotografie en reproductietechniek zijn gericht op een zo getrouw mogelijke weergave van de schilderijen en objecten, met aandacht voor kleur, stofuitdrukking en fijne details. De foto's functioneren in de eerste plaats documentair en kunsthistorisch.

De omslag is vormgegeven rond een groot historisch kinderportret en sluit daarmee direct aan bij het onderwerp van het boek. De rode rug vormt een opvallend kleuraccent tegenover de donkere achtergrond van het schilderij.

Afmetingen en specificaties

• Titel: Kinderen op hun mooist – Het kinderportret in de Nederlanden 1500–1700
• Redactie: Jan Baptist Bedaux & Rudi Ekkart
• Uitgever: Ludion, Gent / Amsterdam
• Taal: Nederlands
• Uitvoering: softcover
• Hoogte: ca. 32 cm
• Breedte: ca. 22 cm
• Aantal pagina's: 319
• ISBN: 90-76588-11-2
• Gewicht: 1,50 kg