Rogier Van Der Weyden 1400-1464 De Passie van de Meester Davidsfonds/Leuven

23828

Rogier van der Weyden 1400–1464. De Passie van de Meester is een omvangrijke, rijk geïllustreerde tentoonstellingscatalogus die in 2009 verscheen naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling in M Leuven. De uitgave werd samengesteld onder redactie van Lorne Campbell en Jan Van der Stock en gepubliceerd door Davidsfonds in samenwerking met Waanders Uitgevers. Het boek vormt zowel een catalogus van de tentoonstelling als een brede kunsthistorische studie over Rogier van der Weyden, zijn oeuvre, zijn atelier en zijn invloed op de kunst van de vijftiende eeuw.

De publicatie behandelt Rogier van der Weyden als een van de centrale figuren van de vroege Nederlandse schilderkunst. Zijn schilderijen worden besproken in hun historische, religieuze en artistieke context, waarbij aandacht wordt besteed aan opdrachtgevers, werkplaatspraktijk, iconografie, materiaalgebruik en de verspreiding van zijn beeldtaal. Naast schilderijen komen ook tekeningen, beeldhouwkunst, wandtapijten en andere kunstvormen aan bod die verband houden met zijn werk of de invloed ervan weerspiegelen.

Een belangrijk thema is de emotionele en devotionele werking van Van der Weydens kunst. In zijn religieuze voorstellingen, met name scènes rond Christus en Maria, worden verdriet, medeleven en menselijke emoties op een zorgvuldig geënsceneerde manier weergegeven. De titel De Passie van de Meester verwijst dan ook zowel naar de voorstelling van het lijden van Christus als naar Van der Weydens vermogen om religieuze gebeurtenissen een sterke emotionele intensiteit te geven. Andere terugkerende thema’s zijn portretkunst, religieuze beeldcultuur, hof- en stedelijke opdrachtgevers, atelierproductie, kopieën en navolgingen, en de relatie tussen Van der Weyden en andere kunstenaars van zijn tijd.

De opbouw van het boek combineert wetenschappelijke essays met een uitgebreide catalogus. In de eerste delen wordt de kunstenaar geplaatst binnen de politieke, maatschappelijke en culturele omgeving van de Bourgondische Nederlanden. Vervolgens wordt ingegaan op zijn schildertechniek, composities, atelier en artistieke omgeving. Ook de receptie en navolging van zijn werk worden behandeld. Het catalogusgedeelte presenteert afzonderlijke kunstwerken en groepen werken met toelichtingen, technische en kunsthistorische gegevens en vergelijkingsmateriaal. Achteraan bevindt zich een uitgebreide bibliografie en documentatie.

De vormgeving is die van een monumentale kunsthistorische publicatie. Grote kleurenreproducties worden afgewisseld met detailopnamen, waardoor aspecten zoals gezichtsuitdrukkingen, schildertechniek, kleding, materiaalweergave en compositie nauwkeurig kunnen worden bestudeerd. Sommige werken worden over een volledige pagina of dubbele pagina weergegeven. De ruime bladspiegel, sobere typografie en witte achtergrond houden de nadruk op de kunstwerken. Tekstpagina’s zijn overzichtelijk opgebouwd en worden regelmatig gecombineerd met reproducties, detailbeelden en vergelijkingsmateriaal.

Rogier van der Weyden, geboren omstreeks 1399/1400 in Doornik als Rogier de le Pasture en overleden in 1464 in Brussel, behoort tot de belangrijkste schilders van de vijftiende-eeuwse Nederlanden. Hij vestigde zich in Brussel en werd er stadsschilder. Zijn werk wordt gekenmerkt door een precieze compositie, verfijnde materiaalweergave en vooral door de expressieve behandeling van menselijke emoties. Religieuze voorstellingen en portretten vormden belangrijke onderdelen van zijn productie. Zijn composities werden in zijn eigen tijd en nog lang daarna gekopieerd en aangepast, wat wijst op zijn grote invloed op schilders en andere kunstenaars in de Nederlanden en daarbuiten.

De wetenschappelijke leiding van de publicatie lag bij Lorne Campbell en Jan Van der Stock. Campbell is kunsthistoricus en specialist in de vroege Nederlandse schilderkunst. Van der Stock is kunsthistoricus met bijzondere aandacht voor de kunstproductie en beeldcultuur van de laatmiddeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden. De tentoonstelling en de catalogus kwamen voort uit een breed onderzoeksproject waarin museale expertise en academisch onderzoek werden gecombineerd.

Aan de uitgave werkten daarnaast meerdere kunsthistorici en vakspecialisten mee. Tot de in de catalogus vermelde auteurs behoren onder anderen Wim Blockmans, Griet Steyaert, Hélène Mund, Catherine Périer-D’Ieteren, Bart Fransen en Lorne Campbell. Hun bijdragen behandelen uiteenlopende onderwerpen zoals de maatschappelijke omgeving waarin Van der Weyden werkte, zijn schildertechniek en atelierpraktijk, de invloed van zijn composities, beeldhouwkunst en wandtapijten. Hierdoor is het boek niet uitsluitend een monografie over de schilder, maar ook een studie van zijn bredere artistieke netwerk en invloed.

De illustraties vormen een essentieel onderdeel van de publicatie. Het boek bevat een groot aantal hoogwaardige kleurenfoto’s van kunstwerken afkomstig uit verschillende musea en verzamelingen. Naast volledige opnamen zijn veel details opgenomen die specifiek voor kunsthistorische vergelijking en technisch onderzoek zijn geselecteerd. De fotografie is afkomstig van verschillende musea, instellingen en fotografische diensten die de opgenomen kunstwerken beheren of documenteerden; de reproducties zijn daardoor het resultaat van de medewerking van een groot aantal collecties en fotografen. De beschikbare bibliografische gegevens noemen echter niet één afzonderlijke fotograaf als verantwoordelijke voor alle afbeeldingen in het boek.

De publicatie verscheen ter gelegenheid van de tentoonstelling Rogier van der Weyden 1400–1464 – De Passie van de Meester, die van september tot december 2009 in M Leuven werd georganiseerd. Zij geldt daardoor zowel als tentoonstellingsdocumentatie als als uitvoerig naslagwerk over de schilder en zijn artistieke context.

Specificaties
Titel: Rogier van der Weyden 1400–1464. De Passie van de Meester
Redactie / curatoren: Lorne Campbell en Jan Van der Stock
Uitgever: Davidsfonds / Leuven, in samenwerking met Waanders Uitgevers
Jaar: 2009
Taal: Nederlands
Hoogte: 30 cm
Breedte: 27 cm
Pagina’s: 592
Gewicht: 4,32 kg
Uitvoering: gebonden kunstboek / tentoonstellingscatalogus, rijk geïllustreerd in kleur
ISBN: 978-90-8526-104-9
Wettelijk depotnummer: D/2009/0240/83
NUR: 642