Tentoonstellingscatalogus Dirk Bouts - een Vlaams primitief te Leuven- Uitgeverij Peeters Leuven 1998

22997

Dirk Bouts is een omvangrijke kunsthistorische catalogus die verscheen naar aanleiding van de tentoonstelling over de Vlaamse schilder Dieric Bouts, ook bekend als Dirk Bouts, in de Sint-Pieterskerk en de Predikherenkerk te Leuven. Het boek werd uitgegeven door Peeters Leuven en biedt een uitgebreide studie van het leven, de artistieke ontwikkeling en het oeuvre van een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Vlaamse Primitieven.

De publicatie behandelt Bouts niet alleen als schilder van religieuze voorstellingen, maar plaatst hem ook binnen de culturele, stedelijke en artistieke context van het 15e-eeuwse Leuven. Aan de hand van essays, catalogusteksten en talrijke afbeeldingen wordt aandacht besteed aan zijn schildertechniek, composities, opdrachtgevers, iconografie en de betekenis van zijn werk binnen de vroeg-Nederlandse schilderkunst.

Korte inhoud

Dieric Bouts werd waarschijnlijk tussen 1410 en 1420 in Haarlem geboren en vestigde zich vóór 1448 in Leuven, waar hij het grootste deel van zijn loopbaan doorbracht. In 1448 trouwde hij met Catharina van der Brugghen, afkomstig uit een welgestelde Leuvense familie. In de daaropvolgende decennia verwierf hij een belangrijke positie in het culturele leven van de stad. In 1472 werd hij officieel benoemd tot stadsschilder van Leuven.

De catalogus volgt zijn ontwikkeling als kunstenaar en bespreekt zowel zijn bekende monumentale opdrachten als kleinere religieuze panelen. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de samenwerking met opdrachtgevers, de functie van altaarstukken en de oorspronkelijke locaties waarvoor verschillende werken bestemd waren.

Belangrijkste werken

Een centrale plaats in het boek is voor Het Laatste Avondmaal, geschilderd tussen 1464 en 1468 voor de Sint-Pieterskerk in Leuven. Dit werk geldt als een van de belangrijkste voorbeelden van Bouts’ beheersing van perspectief en ruimtelijke ordening.

Ook De Marteling van de Heilige Erasmus, eveneens verbonden met de Sint-Pieterskerk, wordt uitvoerig behandeld. Daarnaast komt De Gerechtigheid van keizer Otto III aan bod, een werk dat in opdracht van het Leuvense stadsbestuur werd vervaardigd voor het stadhuis.

Naast deze grote opdrachten bevat de catalogus besprekingen van verschillende andere religieuze panelen, devotiestukken en altaarstukken die aan Bouts en zijn omgeving worden toegeschreven.

Stijl en thematiek

Bouts wordt gekenmerkt door een ingetogen beeldtaal. Zijn figuren tonen doorgaans weinig uitgesproken emotie, terwijl de composities sterk gecontroleerd en evenwichtig zijn. Hierdoor kreeg hij later de bijnaam “de schilder van de stilte”.

Een belangrijk aspect van zijn werk is het gebruik van lijnperspectief met één vluchtpunt. Daarmee kon hij architecturale ruimtes overtuigend structureren. Vooral in Het Laatste Avondmaal is deze belangstelling voor geometrische ordening duidelijk zichtbaar.

Daarnaast spelen nauwkeurige observatie, gedetailleerde stoffering en zorgvuldig uitgewerkte landschappen een belangrijke rol. De schilderijen combineren religieuze inhoud met een sterk gevoel voor ruimte, materie en dagelijkse werkelijkheid.

Opbouw en vormgeving

De catalogus is opgevat als een uitgebreid wetenschappelijk naslagwerk. De verschillende essays behandelen onder meer Bouts’ biografie, schildertechniek, stilistische ontwikkeling, iconografie, opdrachtgevers en plaats binnen de Vlaamse Primitieven.

De tekst wordt ondersteund door een groot aantal afbeeldingen. Volgens de opgegeven specificaties bevat het boek ongeveer 250 pagina’s in kleur en 150 pagina’s in zwart-wit. Hierdoor is er veel ruimte voor reproducties van schilderijen, details en vergelijkingsmateriaal.

De vormgeving is sober en academisch, met een duidelijke scheiding tussen essays, catalogusteksten en beeldmateriaal. Het grote formaat maakt het mogelijk om details uit de schilderijen relatief ruim weer te geven.

Redactie en auteurs

De redactie werd verzorgd door Maurits Smeyers en Katharina Smeyers. Zij plaatsten het oeuvre van Bouts binnen een bredere kunsthistorische context en brachten bijdragen van verschillende specialisten samen.

De catalogus is daardoor niet enkel een begeleidende publicatie bij de tentoonstelling, maar ook een uitgebreid referentiewerk over Bouts en zijn artistieke omgeving.

Uitgever

De publicatie werd in 1998 uitgegeven door Peeters Leuven, een academische uitgeverij met een sterke reputatie op het gebied van kunstgeschiedenis, geschiedenis, theologie, archeologie en humane wetenschappen.

De uitgave sluit aan bij het wetenschappelijke karakter van de tentoonstelling en combineert grondige kunsthistorische analyse met rijk beeldmateriaal.

Afmetingen en specificaties

• Titel: Dirk Bouts
• Redactie: Maurits Smeyers & Katharina Smeyers
• Uitgeverij: Peeters Leuven
• Jaar van uitgave: 1998
• Collectie: Dirk Bouts
• Uitvoering: hardcover met beschermende omslag
• Illustraties: ca. 250 pagina’s in kleur en 150 pagina’s in zwart-wit
• Taal: Nederlands
• Wettelijk depot: 6 december 1998
• Depotnummer: 1998/060/279
• ISBN: 90-429-0661-8
• Aantal pagina’s: 592
• Afmetingen: 34 × 31 cm