Gust.De Smet Piet Boyens- Mercatorfonds

23974

Gust. De Smet is een omvangrijke en rijk geïllustreerde kunsthistorische monografie van Piet Boyens over het leven en oeuvre van de Belgische schilder Gustave De Smet (1877–1943). Het boek verscheen in 1989 bij het Mercatorfonds en biedt zowel een chronologisch overzicht als een kunsthistorische analyse van zijn ontwikkeling. De publicatie bevat daarnaast een uitvoerig geïllustreerde catalogus van schilderijen, tekeningen en grafisch werk.

Korte inhoud

Centraal staat de artistieke ontwikkeling van Gustave De Smet vanaf zijn vroege opleiding en eerste landschappen tot zijn latere, sterk vereenvoudigde en expressieve composities. De publicatie volgt zijn evolutie van een aanvankelijk meer naturalistische en impressionistische benadering naar de persoonlijke beeldtaal waarmee hij een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Vlaamse expressionisme werd.

Het boek plaatst zijn werk in relatie tot de Belgische en internationale kunstwereld van de late 19e en eerste helft van de 20e eeuw. Daarbij wordt aandacht besteed aan zijn contacten met andere kunstenaars, zijn verblijf in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog en de artistieke ontwikkelingen die zijn stijl bepaalden.

Thematiek

Een belangrijk thema is de overgang van directe natuurwaarneming naar een meer geconstrueerde en vereenvoudigde voorstelling. In zijn vroege werk staan landschappen en het dagelijkse leven centraal, terwijl zijn latere schilderijen gekenmerkt worden door krachtige volumes, vereenvoudigde vormen en een meer monumentale opbouw.

Terugkerende onderwerpen zijn dorpsgezichten, landschappen, boeren, arbeiders, interieurs, vrouwenfiguren, naakten en scènes uit het landelijke leven. Deze motieven worden niet uitsluitend beschrijvend weergegeven, maar dienen ook als dragers van stemming, ritme en expressie.

De publicatie besteedt eveneens aandacht aan de manier waarop kleur en vorm geleidelijk belangrijker werden dan een natuurgetrouwe weergave. Hierdoor wordt zichtbaar hoe De Smet aansluiting vond bij bredere ontwikkelingen binnen het Europese modernisme.

Gustave De Smet

Gustave De Smet werd geboren in Gent in 1877 en overleed in Deurle in 1943. Hij volgde een opleiding aan de Gentse kunstacademie en werkte aanvankelijk in een stijl die verwant was aan het impressionisme en luminisme.

Tijdens zijn verblijf in Nederland gedurende de Eerste Wereldoorlog, 1914–1918, kwam hij intensiever in contact met moderne kunststromingen. In de daaropvolgende jaren ontwikkelde hij een meer vereenvoudigde en expressieve schilderstijl. Figuren en landschappen werden opgebouwd uit grote kleurvlakken en duidelijke contouren.

De Smet wordt doorgaans gerekend tot de belangrijkste vertegenwoordigers van het Vlaamse expressionisme van de jaren 1920 en 1930. Samen met kunstenaars als Constant Permeke en Frits Van den Berghe wordt hij nauw verbonden met de artistieke omgeving van Sint-Martens-Latem en de bredere ontwikkeling van de Vlaamse moderne kunst.

Artistieke ontwikkeling

De publicatie toont uitvoerig hoe De Smet verschillende artistieke fasen doorliep. Zijn vroege schilderijen zijn nog sterk gericht op atmosfeer en natuurlijke lichtwerking. Gaandeweg worden de composities steviger opgebouwd en neemt de stilering toe.

In zijn volwassen werk worden menselijke figuren vaak frontaal of in eenvoudige houdingen weergegeven. De anatomie wordt vereenvoudigd en de ruimtelijke verhoudingen zijn ondergeschikt aan de compositie. Hierdoor krijgen zijn personages een statisch en soms monumentaal karakter.

Ook in landschappen en dorpsgezichten wordt de werkelijkheid teruggebracht tot grote kleurzones, geometrisch vereenvoudigde huizen en duidelijk afgebakende vormen.

Piet Boyens

Piet Boyens behandelt het oeuvre van De Smet vanuit een kunsthistorisch en documentair perspectief. De publicatie combineert biografische gegevens met een uitvoerige analyse van de schilderkunstige ontwikkeling van de kunstenaar.

Naast de stilistische ontwikkeling besteedt Boyens aandacht aan tentoonstellingen, contacten met verzamelaars en kunstenaars, verblijfplaatsen en gebeurtenissen die een rol speelden in de carrière van De Smet. Hierdoor wordt zijn werk geplaatst binnen zowel een persoonlijke als een bredere cultuurhistorische context.

Opbouw

Het boek bestaat uit een uitgebreide kroniek, kunsthistorische analyses en een omvangrijke catalogus. De chronologische gedeelten reconstrueren de belangrijkste gebeurtenissen uit het leven van de kunstenaar aan de hand van teksten, historische foto's en documentair materiaal.

Vervolgens worden verschillende fasen van zijn oeuvre afzonderlijk behandeld. Reproducties van schilderijen worden gecombineerd met tekst en vergelijkingsmateriaal, waardoor de veranderingen in compositie, kleurgebruik en stijl goed kunnen worden gevolgd.

Het catalogusgedeelte bevat een groot aantal werken met bijbehorende titels, dateringen en technische gegevens. Ook tekeningen en grafisch werk zijn opgenomen.

Vormgeving

De vormgeving is ruim en sterk op het beeldmateriaal gericht. Grote kleurenreproducties worden afgewisseld met zwart-witfoto's, detailbeelden en documentaire illustraties. Verschillende schilderijen worden over een volledige pagina of dubbele pagina weergegeven.

De witte bladspiegel en sobere typografie zorgen ervoor dat de afbeeldingen centraal staan. Tekstpagina's zijn doorgaans in kolommen opgebouwd, terwijl reproducties voldoende ruimte krijgen om kleur, penseelvoering en compositie duidelijk zichtbaar te maken.

De gebonden uitvoering en het grote formaat geven het boek het karakter van een monumentale kunstmonografie en naslagwerk.

Periode en stijl

De behandelde periode loopt van De Smets vroege werk aan het einde van de 19e eeuw tot zijn overlijden in 1943. In deze ontwikkeling komen achtereenvolgens invloeden van het impressionisme en luminisme, het internationale modernisme en vooral het Vlaamse expressionisme naar voren.

Zijn meest kenmerkende werk ontstond voornamelijk tijdens het interbellum, circa 1919–1939. Vereenvoudiging van vormen, krachtige contouren, monumentale figuren en een geconcentreerd kleurgebruik behoren tot de belangrijkste kenmerken van deze periode.

Specificaties
Titel: Gust. De Smet
Auteur: Piet Boyens
Kunstenaar: Gustave De Smet
Uitgever: Mercatorfonds
Jaar: 1989
Taal: Nederlands
Onderwerp: leven en oeuvre van Gustave De Smet
Periode kunstenaar: 1877–1943
Stijl: Vlaams expressionisme / modernisme
Uitvoering: gebonden en rijk geïllustreerd kunstboek
Aantal pagina’s: 455
Hoogte: 30 cm
Breedte: 25 cm
Gewicht: 2,82 kg
ISBN: 9061531942
Wettelijk depotnummer: D/1989/703/1
Genre: kunsthistorische monografie / oeuvrecatalogus