Het tapijt van Bayeux - David Wilson inleiding door Georges Duby Mercatorfonds

19816

Dit boek, Het tapijt van Bayeux van David M. Wilson, met een inleiding van Georges Duby, is een omvangrijke kunsthistorische en historische studie van een van de bekendste monumenten uit de middeleeuwen. De Nederlandstalige uitgave verscheen in 1985 bij Mercatorfonds en combineert een uitgebreide toelichting met talrijke grote afbeeldingen van het beroemde borduurwerk.

Het boek behandelt het Tapijt van Bayeux zowel als kunstwerk als historische bron. Het tapijt verbeeldt de gebeurtenissen die voorafgingen aan de Normandische verovering van Engeland en mondt uit in de Slag bij Hastings van 1066. Daarbij wordt het verhaal verteld van Willem, hertog van Normandië, en zijn strijd om de Engelse troon.

Hoewel het traditioneel het Tapijt van Bayeux wordt genoemd, gaat het eigenlijk om een lang borduurwerk op linnen. Het is bijna 70 meter lang en ongeveer 50 centimeter hoog. De voorstelling bestaat uit honderden figuren, paarden, schepen, gebouwen, wapens, dieren en decoratieve motieven, aangevuld met korte Latijnse teksten. Daardoor is het werk niet alleen belangrijk als beeldverhaal, maar ook als bron voor de kennis van kleding, bewapening, architectuur, scheepvaart en het dagelijks leven in de elfde eeuw.

David M. Wilson bespreekt in het boek de verschillende scènes, de historische gebeurtenissen, de betekenis van de Latijnse opschriften en de mogelijke interpretaties van het afgebeelde verhaal. Daarnaast komen onderwerpen aan bod zoals de stijl, de vermoedelijke datering en oorsprong van het tapijt, de gebruikte materialen, de gebouwen, kleding, wapens, uitrusting en schepen die erop voorkomen. Ook de vraag in hoeverre het tapijt als betrouwbare historische bron kan worden gebruikt, speelt een belangrijke rol.

De schrijfstijl is informatief en analytisch. Wilson benadert het onderwerp vanuit archeologisch en kunsthistorisch perspectief en besteedt aandacht aan zowel concrete gegevens als punten waarover onder onderzoekers discussie bestaat. Ondanks het wetenschappelijke karakter blijft de tekst goed leesbaar voor een breder publiek met belangstelling voor middeleeuwse geschiedenis, kunst en cultuur.

De verschillende hoofdstukken zijn thematisch opgebouwd. Naast de behandeling van het historische verhaal en de afzonderlijke scènes komen onder meer de Latijnse teksten, de iconografie, de historische context, de kunsthistorische plaats van het tapijt en de materiële cultuur van de elfde eeuw aan bod. Daardoor kan het boek zowel van begin tot einde worden gelezen als worden gebruikt als naslagwerk bij specifieke scènes of onderwerpen.

De vormgeving speelt een belangrijke rol in deze uitgave. Het boek is groot van formaat en bevat talrijke kleurenreproducties waarin grote delen van het tapijt over volledige of dubbele pagina’s worden weergegeven. Hierdoor zijn veel details goed zichtbaar. Daarnaast zijn er zwart-witafbeeldingen en toelichtende illustraties opgenomen. De gebonden uitvoering, de stofomslag en de stevige beschermende cassette geven het boek het karakter van een verzorgde kunstuitgave.

De uitgever, Mercatorfonds, staat bekend om luxueus uitgevoerde kunst- en cultuurhistorische publicaties. De uitgaven van Mercatorfonds kenmerken zich doorgaans door een grote aandacht voor beeldkwaliteit, drukwerk, papierkeuze en vormgeving. Ook bij dit boek is die aanpak duidelijk zichtbaar: het royale formaat en de overvloedige illustraties zijn afgestemd op het zorgvuldig bekijken van het tapijt en zijn details. Daardoor is het boek niet alleen informatief, maar ook als object een typische hoogwaardige kunstuitgave.

David M. Wilson was een Britse archeoloog, kunsthistoricus en museumdeskundige, gespecialiseerd in de Angelsaksische en Vikingperiode. Hij was onder meer directeur van het British Museum. Zijn kennis van de vroegmiddeleeuwse cultuur van Noordwest-Europa sluit nauw aan bij het onderwerp van het boek.

De inleiding werd geschreven door Georges Duby, een invloedrijke Franse mediëvist en hoogleraar aan het Collège de France. Hij was gespecialiseerd in de sociale en culturele geschiedenis van de middeleeuwen. In zijn bijdrage plaatst hij het tapijt in de bredere context van de elfde-eeuwse samenleving en besteedt hij aandacht aan de relatie tussen kunst, macht, geschiedenis en beeldvorming.

Momenteel is er in Brussel een tentoonstelling die verband houdt met het Tapijt van Bayeux. In het Museum van de Stad Brussel loopt van 27 juni 2026 tot en met 3 januari 2027 de tentoonstelling Embroidered Epic: collective textile artwork. Daar wordt een hedendaags collectief borduurwerk getoond dat geïnspireerd is op het Tapijt van Bayeux en de beeldtaal van een lang geborduurd verhaal opnieuw toepast op moderne gebeurtenissen. Het originele Tapijt van Bayeux zelf bevindt zich tijdens deze periode niet in Brussel, maar wordt vanaf september 2026 tijdelijk in het British Museum in Londen tentoongesteld.

Door die actuele tentoonstelling kan dit boek een interessante aanvulling zijn. Het biedt uitgebreide achtergrondinformatie over het historische voorbeeld en maakt het mogelijk om de beeldtaal, compositie en details van het oorspronkelijke Tapijt van Bayeux nauwkeurig te bekijken en te vergelijken met hedendaagse toepassingen van dezelfde vertelvorm.

Specificaties

Titel: Het tapijt van Bayeux
Auteur: David M. Wilson
Inleiding: Georges Duby
Uitgever: Mercatorfonds
Jaar: 1985
Taal: Nederlands
Aantal pagina’s: 258
Afmetingen stofcover: hoogte 35 cm, breedte 29 cm
Afmetingen boek: hoogte 35 cm, breedte 28 cm
Gewicht: 2,58 kg
ISBN: 9789061531500
Wettelijk depotnummer: 1985/703/15